EMEKLİ VE MEMUR MAAŞLARINA NE KADAR ZAM GELECEK?

Türkiye'de milyonlarca emekli ve memurun gözü kulağı her ay açıklanan enflasyon rakamlarında. Çünkü maaş artışlarının temel belirleyicisi enflasyon verileri oluyor. Mayıs ayı enflasyonunun da açıklanmasıyla birlikte yılın ilk beş aylık enflasyon farkı netleşti. Böylece temmuz ayında yapılacak maaş zamlarına ilişkin tablo da büyük ölçüde ortaya çıkmış oldu.
Peki açıklanan rakamlar ne anlama geliyor? Emekliler ve memurlar temmuz ayında ne kadar zam alacak? Gelin konuyu herkesin anlayabileceği şekilde ele alalım.
Öncelikle şunu belirtmek gerekiyor: Türkiye'de SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin maaşları doğrudan altı aylık enflasyon oranına göre artırılıyor. Memur ve memur emeklileri ise toplu sözleşme zammına ek olarak enflasyon farkı alıyor. Bu nedenle iki grubun zam hesaplamaları birbirinden farklı oluyor.
Mayıs ayı itibarıyla yılın ilk beş ayında tüketici fiyatlarındaki artış yüzde 16'nın üzerine çıktı. Bu oran, vatandaşın cebindeki paranın satın alma gücünün yılbaşından bu yana önemli ölçüde azaldığını gösteriyor. Marketten alınan ürünlerden kiraya, ulaşımdan elektrik ve doğalgaza kadar birçok kalemde fiyatlar yükselmeye devam ediyor.
Enflasyonun yüksek seyretmesi, maaşların da düzenli olarak artırılmasını zorunlu hale getiriyor. Aksi halde çalışanların ve emeklilerin alım gücü hızla eriyor. İşte bu nedenle açıklanan enflasyon rakamları sadece ekonomistlerin değil, milyonlarca vatandaşın da yakından takip ettiği veriler arasında yer alıyor.
Temmuz ayında yapılacak zam için henüz haziran ayı enflasyonu açıklanmadığından kesin oran belli değil. Ancak ilk beş aylık veriler önemli bir fikir veriyor. Eğer haziran ayında çok büyük bir sürpriz yaşanmazsa, SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin maaşlarında çift haneli bir artış kesinleşmiş durumda bulunuyor.
Bu durum özellikle son yıllarda yükselen hayat pahalılığı karşısında zorlanan emekliler açısından büyük önem taşıyor. Çünkü birçok emekli, maaşının önemli bölümünü kira, gıda ve sağlık harcamalarına ayırmak zorunda kalıyor. Özellikle büyük şehirlerde yaşayan emekliler için geçim şartları her geçen gün daha da ağırlaşıyor.
Memurlar açısından bakıldığında ise tablo biraz farklı. Memurlar toplu sözleşmeden kaynaklanan zam hakkına zaten sahip bulunuyor. Bunun üzerine gerçekleşen enflasyonun toplu sözleşmede öngörülen seviyeyi aşması halinde enflasyon farkı da ekleniyor. Böylece memurların maaşları enflasyon karşısında korunmaya çalışılıyor.
Ancak vatandaşın gündemindeki asıl soru şu: Maaşlardaki artış hayat pahalılığını telafi etmeye yetecek mi?
Ekonomistler bu konuda farklı görüşler dile getiriyor. Bir kesime göre maaş zamları kısa vadede rahatlama sağlayacak. Özellikle düşük gelirli emekliler için birkaç bin liralık artış bile bütçelerde önemli bir nefes alma imkânı oluşturabilir. Diğer yandan bazı uzmanlar ise yalnızca maaş artışlarının yeterli olmayacağını savunuyor. Çünkü fiyatlar yükselmeye devam ettiği sürece yapılan zamların etkisi birkaç ay içinde azalabiliyor.
Vatandaşın günlük yaşamına bakıldığında bu durum daha net görülüyor. Bir yıl önce belirli bir maaşla rahatlıkla alınabilen birçok ürün bugün daha yüksek fiyatlarla satılıyor. Pazarda, markette veya faturaları öderken hissedilen bu artışlar, enflasyonun doğrudan etkisini ortaya koyuyor.
Temmuz ayında açıklanacak kesin zam oranları, milyonlarca emekli ve memurun bütçesini yeniden şekillendirecek. Maaşlara yapılacak artışın yanı sıra en düşük emekli aylığı konusunda da hükümetin ek düzenlemeler yapıp yapmayacağı merak ediliyor. Geçmiş yıllarda olduğu gibi refah payı veya ilave artış gibi uygulamaların gündeme gelip gelmeyeceği de yakından takip ediliyor.
Sonuç olarak ilk beş aylık enflasyon verileri, temmuz ayında maaşlarda kayda değer bir artış yaşanacağını gösteriyor. Ancak vatandaş açısından asıl önemli olan sadece maaşların yükselmesi değil, aynı zamanda fiyat artışlarının da kontrol altına alınması. Çünkü kalıcı refahın yolu yalnızca maaş zamlarından değil, enflasyonun düşürülmesinden geçiyor.
Önümüzdeki günlerde açıklanacak haziran enflasyonu ile birlikte milyonlarca emekli ve memurun alacağı kesin zam oranı netleşecek. Şimdilik görünen tablo, temmuz ayının maaşlar açısından hareketli ve merakla beklenen bir dönem olacağına işaret ediyor. Türkiye'nin dört bir yanında emekliler ve kamu çalışanları, açıklanacak son rakamları dikkatle takip etmeyi sürdürüyor.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
[email protected]