Yaşar Kaba

Bu fotoğraf, yalnızca bir kutlama karesi değildir.

Bu fotoğraf, genç Cumhuriyet'in geleceğe bakışını, bir milletin yeniden ayağa kalkışını ve bir dönemin ruhunu anlatan tarihi bir belgedir.

Tarih 29 Ekim 1933...

Yer İstanbul İstiklal Caddesi...

Cumhuriyet'in 10. yılı kutlamaları için caddeyi dolduran on binlerce insan, Türkiye'nin geleceğine olan inancını coşkuyla haykırmaktadır.

Ancak fotoğrafın en dikkat çekici bölümü kalabalık değil...

Takın üzerinde yazan o kısa ama güçlü cümledir:

"DURMAYALIM DÜŞERİZ"

Bugünden bakıldığında sıradan bir slogan gibi görülebilir.

Oysa bu söz, Cumhuriyet'in kuruluş felsefesini özetleyen en güçlü mesajlardan biridir.

Cumhuriyet Bir Sonuç Değil, Bir Yolculuktu

1923'te Cumhuriyet ilan edildiğinde Türkiye savaşlardan çıkmış, yoksul, yorgun ve büyük ölçüde harap olmuş bir ülkeydi.

Ancak Mustafa Kemal Atatürk ve Cumhuriyet kadroları için asıl mücadele savaş meydanlarında değil, kalkınma yolunda başlayacaktı.

Bu nedenle:

• fabrikalar kuruldu,

• demiryolları döşendi,

• okullar açıldı,

• kadınlara haklar tanındı,

• sanayi hamleleri başlatıldı,

• bilim ve eğitim öncelik haline getirildi.

Cumhuriyet'in ilk on yılı boyunca ülkenin dört bir yanında hissedilen ortak düşünce şuydu:

"Durursak gerileriz."

İşte İstiklal Caddesi'ne asılan "Durmayalım Düşeriz" sözü bu anlayışın halk dilindeki karşılığıydı.

Bir Milletin Kendisine Verdiği Söz

Bu slogan yalnızca ekonomik kalkınmayı anlatmıyordu.

Aynı zamanda;

• eğitimi,

• bilimi,

• üretimi,

• özgürlüğü,

• çağdaşlaşmayı

ifade ediyordu.

Cumhuriyet'in ilk kuşakları biliyordu ki dünyada yerinde saymak diye bir şey yoktur.

Ya ilerlersiniz...

Ya gerilersiniz...

Bu nedenle genç Cumhuriyet kendisine sürekli yeni hedefler koyuyordu.

Aradan Geçen Onca Yıla Rağmen

Fotoğrafın çekilmesinin üzerinden yaklaşık bir asır geçti.

Türkiye değişti.

Dünya değişti.

Teknoloji değişti.

Ancak o takın üzerindeki söz hâlâ güncelliğini koruyor.

Çünkü bireyler için de toplumlar için de aynı gerçek geçerlidir:

Durursan düşersin.

Bilimde durursan gerilersin.

Eğitimde durursan gerilersin.

Üretimde durursan gerilersin.

Demokraside durursan gerilersin.

Kültürde durursan gerilersin.

Cumhuriyetin En Büyük Mirası

Bugün bu tarihi fotoğrafa baktığımızda sadece bir kutlamayı değil, bir zihniyeti görüyoruz.

Cumhuriyet'in kurucu kuşağı Türkiye'ye yalnızca kurumlar bırakmadı.

Bir çalışma ahlakı da bıraktı.

O ahlakın özeti ise belki de İstiklal Caddesi'ndeki o takta yazıyordu:

DURMAYALIM DÜŞERİZ

Aradan geçen yaklaşık bir asra rağmen bu söz hâlâ Türkiye'nin önündeki en büyük çağrılardan biri olmaya devam ediyor.

Çünkü ilerlemenin alternatifi durmak değil;

geriye gitmektir.

Ve Cumhuriyet'in ilk kuşakları bunu çok iyi biliyordu.