"ÇEKED ve AŞKEFZA'dan Tarihi "Saygı Gecesi": Bu Işık Sönmeyecek"

Çağdaş Eğitim ve Köy Enstitüleri Derneği (ÇEKED) ile KARŞIYAKA AŞKEFZA Derneği’nin ortaklaşa yaşama geçirdiği “Köy Enstitülerine Saygı” etkinliği, 24 Nisan 2026 Perşembe akşamı İzmir/Karşıyaka /Örnekköy “Deniz Baykal Kültür Merkezi’nde” gerçekleştirildi…

Salonu dolduran eğitimciler, köy enstitülülerin yakınları, öğrenciler ve çok sayıda yurttaş, Anadolu aydınlanmasının izini türkülerle sürdü…

21 KÖY ENSTİTÜSÜNÜN 21 ÖYKÜSÜ VE TÜRKÜSÜ

Programın tümünde; 17 Nisan 1940’ta 3803 sayılı yasa ile kurulan ve sayıları 21’e ulaşan Köy Enstitüleri tek tek ele alınıp, yörenin türküleri ile sunucu Aynur Kılıç tarafından dile getirildi…

Hasanoğlan’dan Düziçi’ne, Akçadağ’dan Arifiye’ye kadar tüm enstitülerin kuruluş tarihleri, coğrafi konumları, fiziki yerleşkeleri ve İsmail Hakkı Tonguç ve  Hasan Ali Yücel gibi kurucularının eğitim felsefesi sinevizyon gösterimiyle anlatıldı…

AŞKEFZA Derneği Türk Halk Müziği Korosu tüm anlatımlar ve gösterimlerle beraber türküleriyle sahnede yer  aldı. Şef Sevim Taşçı Coşkun yönetimindeki koro, her enstitünün bulunduğu yöreden özenle seçilmiş türküler koristlerle seslendirilerek  salonda duygu dolu anlar yaşattı. Adeta izleyenleri büyüledi… 

Türküler, Köy Enstitüleri’nin “iş içinde eğitim, sanatla üretim” ilkesini bir kez daha anımsattı…

ÇEKED Başkanı Dr. Mustafa Torun: “Bu Işık Karanlığa İnat Büyüyecek”…

Gecenin açılış konuşmasını ÇEKED  Başkanı Uzm. Dr. Mustafa Torun yaptı. Köy Enstitüleri’nin yalnızca bir okul değil, bir uygarlık ve eşit paylaşım felsefesi olduğunu belirten Torun, şunları kaydetti:

“Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün çağdaş uygarlık hedefinin en somut adımı olan Köy Enstitüleri, 1940’ta Hasan Âli Yücel ve İsmail Hakkı Tonguç’un öncülüğünde kuruldu. Okuma-yazma oranı %10’larda olan bir ülkede, köylüyü hem eğiten hem üreten, hem sanatla hem bilimle buluşturan bir mucize yaratıldı. Bu kurumlar, 1946’da başlatılan tasfiye süreciyle önce ruhundan koparıldı, 27 Ocak 1954’te Demokrat Parti iktidarı tarafından da resmen kapatıldı…
Ama sanmayın ki o ışık söndü. Bugün burada, Deniz Baykal Kültür Merkezi’nde, türkülerle, alkışlarla, gençlerin gözlerindeki umutlar asla sönmeyecek…
Köy Enstitüleri’nin aydınlanma ışığı sönmemiştir. Gönüllerden çıkmamıştır. O ışık karanlığa inat daha da büyüyecek, halkımızı aydınlatmaya devam edecektir. Biz ÇEKED olarak bu mirasa sahip çıkmaya, Tonguç’un yolundan yürümeye ant içtik...”

Daha sonra sahneye çıkan ÇEKED ve AŞKEFZA DERNEKLERİ YK  ÜYESİ TRT SANATÇISI  “ KÖKSAL CIŞKUN”; kendi eseri olan bir türkü ile etkinliğe renk kattı…

Yoğun İlgi ve Duygu Dolu Anlar  
Yaklaşık iki saat süren etkinlik, koronun hep bir ağızdan seslendirdiği  “MENŞURE” türküsüyle sona erdi... 

Program sonunda Köy Enstitüleri’nin “karma eğitim, bilimsel laik eğitim, üretimle öğrenme” ilkelerinin bugün Türkiye’nin eğitim sistemindeki sorunlara çözüm olabileceğini dile getirildi…

ÇEKED ve AŞKEFZA yetkilileri, Köy Enstitüleri’nin kuruluş yıl dönümü olan 17 Nisan haftası boyunca benzer etkinliklerin süreceğini belirttiler…

Sevgilerimle…

Dr. Mustafa Torun