ABD- ÇİN TİCARET SAVAŞLARI AVRUPA'DA BÜYÜMEYİ DURDURAMADI

Küresel ekonomi son yıllarda art arda gelen jeopolitik gerilimler, ticaret kısıtlamaları ve
finansal dalgalanmalarla şekilleniyor. Özellikle dünyanın en büyük iki ekonomisi olan ABD ile Çin arasında yaşanan ticaret gerilimleri, sadece bu iki ülkenin değil küresel ticaret sisteminin tamamının seyrini etkiliyor. Buna rağmen, Avrupa ekonomisine ilişkin son değerlendirmeler farklı bir tablo ortaya koyuyor. Avrupa ekonomileri üzerine kapsamlı analizler yapan Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), ticaret savaşlarının beklenen ölçüde bir büyüme kaybı yaratmadığını ve Avrupa’da ekonomik aktivitenin direnç göstermeyi sürdürdüğünü vurguluyor.

Bu değerlendirme, küresel ticaret sisteminde yaşanan dönüşümün Avrupa açısından hem
riskler hem de yeni fırsatlar barındırdığını ortaya koyuyor.

Küresel ticarette gerilim, yeni dengeler

ABD ile Çin arasındaki ticaret gerilimi, esasen sadece gümrük tarifeleriyle sınırlı bir mesele
değil. Teknoloji transferi, stratejik sektörler, tedarik zincirleri ve üretim merkezlerinin
yeniden konumlanması gibi daha geniş bir ekonomik dönüşümü ifade ediyor. Bu süreçte iki
ülke de birbirine karşı çeşitli ticari önlemler alırken, küresel üretim ağlarında yeniden
yapılanma hız kazandı.

Normal şartlarda böylesi büyük ekonomiler arasındaki ticaret çatışmalarının Avrupa’yı ciddi
biçimde etkilemesi beklenirdi. Çünkü Avrupa ekonomileri hem küresel ticarete yüksek
derecede entegre durumda hem de ihracata dayalı büyüme modeline sahip ülkeleri
barındırıyor. Ancak son veriler, Avrupa ekonomilerinin bu şokları tamamen pasif biçimde
karşılamadığını, aksine yeni ticaret rotaları ve pazar fırsatları geliştirdiğini gösteriyor.
EBRD’nin analizlerine göre Avrupa’da büyümenin yavaşladığı dönemler olsa da ticaret
savaşlarının tek başına bir durgunluk yaratacak ölçüde etkili olmadığı görülüyor. Bunun temel nedenlerinden biri, şirketlerin hızla alternatif tedarik ve ihracat kanalları geliştirebilmesi.

Avrupa’nın uyum kapasitesi

Avrupa ekonomisinin bu süreçte dayanıklı kalmasının en önemli sebeplerinden biri, üretim
yapısının çeşitliliği ve kurumsal altyapısının güçlü olmasıdır. Avrupa ülkeleri, yüksek teknoloji üretimi, sanayi kapasitesi ve hizmet sektöründeki gelişmişliği sayesinde küresel ticarette farklı alanlara hızla yönelme kabiliyetine sahip.

Özellikle Orta ve Doğu Avrupa ekonomileri, son yıllarda üretim zincirlerinde daha fazla yer
almaya başladı. Çok uluslu şirketlerin bazı üretim faaliyetlerini Asya’dan Avrupa’ya veya
Avrupa’nın doğu bölgelerine kaydırması, bu ülkelerde yatırım ve istihdamı destekleyen bir
gelişme olarak öne çıktı.

Bunun yanı sıra Avrupa Birliği iç pazarı da önemli bir tampon görevi görüyor. Avrupa içinde
güçlü ticari ilişkilerin bulunması, küresel ticarette yaşanan dalgalanmaların etkisini sınırlayabiliyor. İç talep ve bölgesel ticaret ağları, büyümenin tamamen durmasını engelleyen faktörler arasında yer alıyor.

Tedarik zincirlerinin yeniden şekillenmesi

Son yıllarda küresel ekonomide en çok konuşulan konulardan biri de tedarik zincirlerinin
yeniden yapılandırılması. Pandemi, enerji krizi ve ticaret gerilimleri, şirketlerin üretim
stratejilerini gözden geçirmesine yol açtı. Bu süreçte “yakın üretim” ve “bölgesel üretim
ağları” gibi kavramlar önem kazandı.

Avrupa bu dönüşümden belirli ölçüde fayda sağlayan bölgelerden biri oldu. Özellikle
otomotiv, makine, elektronik ve kimya gibi sektörlerde üretimin bir kısmının Avrupa içinde
veya Avrupa’ya yakın coğrafyalarda yoğunlaşmaya başlaması, ekonomik faaliyetleri
destekledi.

EBRD raporlarında, bu sürecin sadece kısa vadeli bir tepki değil, aynı zamanda küresel
ekonomide uzun vadeli bir yeniden yapılanmanın işareti olabileceği belirtiliyor. Bu durum,
Avrupa için yeni yatırım fırsatları anlamına geliyor.

Enerji, teknoloji ve sanayi politikaları

Avrupa ekonomisinin dayanıklılığını artıran bir diğer unsur ise sanayi ve enerji politikalarında yapılan stratejik değişiklikler oldu. Enerji arz güvenliği, yeşil dönüşüm ve dijital ekonomi yatırımları son yıllarda hız kazandı. Bu yatırımlar, büyüme üzerinde destekleyici bir etki yaratıyor.

Özellikle yeşil enerji yatırımları ve karbon nötr hedefleri doğrultusunda yapılan harcamalar,
sanayi üretiminde yeni alanlar açıyor. Yenilenebilir enerji, batarya teknolojileri ve elektrikli
ulaşım sistemleri gibi sektörlerde Avrupa’nın küresel ölçekte rekabet gücünü artırma çabası
dikkat çekiyor.

Bu süreçte kamu destekleri ve finansman mekanizmaları da önemli rol oynuyor. Kalkınma
bankaları ve uluslararası finans kuruluşları, altyapı projeleri ve sürdürülebilir yatırımlar için
önemli kaynak sağlıyor.

Avrupa ekonomisi için riskler devam ediyor

Her ne kadar ticaret savaşları Avrupa’da büyümeyi tamamen durdurmamış olsa da risklerin
ortadan kalktığını söylemek mümkün değil. Küresel talepte yaşanabilecek zayıflama, finansal piyasalardaki dalgalanmalar ve jeopolitik gerilimler Avrupa ekonomileri için önemli
belirsizlikler yaratmayı sürdürüyor.

Özellikle ihracata dayalı ekonomilerde küresel ticaret hacmindeki yavaşlama büyümeyi
sınırlayabilir. Bunun yanında sanayi üretiminde enerji maliyetleri ve teknoloji rekabeti de
Avrupa’nın dikkatle yönetmesi gereken alanlar arasında bulunuyor.

Ayrıca küresel ekonomide korumacılık eğilimlerinin artması, uluslararası ticaret sisteminin
geleceği açısından kritik bir konu olmaya devam ediyor. Bu durum, Avrupa’nın ticaret
politikalarını ve sanayi stratejilerini yeniden değerlendirmesini gerektiriyor.

Türkiye ve bölge ülkeleri açısından anlamı

EBRD’nin değerlendirmeleri, sadece Avrupa Birliği ülkeleri için değil, Avrupa ile güçlü ticari
bağlara sahip ekonomiler için de önemli mesajlar içeriyor. Avrupa’daki ekonomik aktivitenin
devam etmesi, bölge ülkeleri açısından ihracat ve yatırım fırsatlarının sürmesi anlamına
geliyor.

Türkiye gibi Avrupa pazarına entegre üretim yapısına sahip ülkeler için bu durum özellikle
önemli. Avrupa’daki büyümenin tamamen durmaması, ihracat talebinin korunmasına katkı
sağlayabilir. Ayrıca tedarik zincirlerinin çeşitlenmesi süreci, bölgesel üretim merkezlerinin
önemini artırabilir.

Bu noktada lojistik altyapı, sanayi kapasitesi ve teknolojik dönüşüm, ülkelerin küresel üretim
ağlarında daha güçlü bir konum elde etmesinde belirleyici rol oynuyor.
Sonuç: Krizler yeni fırsatlar da yaratıyor

ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşları küresel ekonomi için önemli bir belirsizlik kaynağı
olmaya devam ediyor. Ancak Avrupa ekonomisinin bu süreçte tamamen durgunluğa
sürüklenmemesi, küresel ekonomik sistemin esnekliğini ve uyum kapasitesini gösteriyor.
EBRD’nin değerlendirmeleri, ekonomilerin sadece risklere maruz kalan yapılar olmadığını,
aynı zamanda krizlerden yeni fırsatlar üretebilen sistemler olduğunu ortaya koyuyor. Tedarik
zincirlerinin yeniden şekillenmesi, yeni yatırım alanlarının ortaya çıkması ve bölgesel ticaret
ağlarının güçlenmesi, Avrupa’nın bu dönemde ayakta kalmasını sağlayan başlıca unsurlar
arasında yer alıyor.

Önümüzdeki dönemde küresel ticaret dengeleri yeniden şekillenirken, Avrupa’nın büyüme
performansı büyük ölçüde inovasyon kapasitesi, enerji dönüşümü ve sanayi politikalarının
başarısına bağlı olacak. Eğer bu alanlarda stratejik adımlar sürdürülürse, ticaret savaşlarının yarattığı baskıya rağmen Avrupa ekonomisinin istikrarlı bir büyüme patikasını koruması mümkün görünüyor.

Kaynak: Euronews

ZAFER ÖZCİVAN

Ekonomist-Yazar

[email protected]