Laik Eğitimin Vazgeçilmez Önemi

“Elimden gelse bütün dünya okullarının programlarına insanın insanı sömürmemesi üzerine bir ders koyardım.”
İsmail Hakkı Tonguç

Maalesef “Köy Enstitüleri ve Çağdaş Laik Eğitimin saygın isimleri Hasan Ali Yücel ve İsmail Hakkı Tonguç’a “ geçmişte yapılan haksızlıkları unutmak mümkün değildir. Anıları önünde saygı ile eğiliyorum…

İzmir-Güzelbahçe’de, 24.03.2026 Salı saat 19.00’da,Güzelbahçe Atatürk Kültür Merkezinde “ İzmir’de Güzelbahçe Emek ve Demokrasi Platformu (GEDEP) tarafından düzenlenecek panelde eğitim politikalarındaki dönüşüm, müfredat tartışmaları ve laik eğitimin önemi ele alınacak. Bu toplantı  interaktif bir forum şeklinde planlandı. Umarım bu önemli konuya bir ışık olur. Konuya duyarlı tüm dostları bu forum’a bekliyoruz…

Gelelim eğitim konusunun ayrılmaz ikizi olan sağlık ve bu  açıdan eğitimin  değerlendirilmesine. Eğitimde çok önemli rol oynayan beynin önemli organizmalarına…

Daha öncede yazılarımda değindiğim gibi günlük anlatımda “İlkel Beyin” dediğimiz AMİGDALA, beynin kafa oluşumundan sonra milyonlarca yılda evrimleşmesi ile oluşan sinir ağları kökenli bir organımızdır. Bu gerçeği asla unutmayalım…

Sinir ağlarını kapsayan canlılarda, sinir düğümlerinin birikimleri, beynin oluşumunda önemli bir  noktadır…

Beynin duygular ile uzun erimli bellek ve davranışlarını oluşturan LiMBiK SiSTEM dediğimiz yapı; duygusal dürtüleri ve hafıza oluşumunu kontrol etmekten sorumlu olup, beynin ağ sistemi olarak tanımlanmaktadır... 

En önemli bölümleri beynin hafıza merkezi olarak bilinen ve kısa süreli hafızaya alınan bilgilerin uzun süreli hafızaya aktarılmasında görev alan, yaşanılan anıların olaylarla ilişkilendirilmesinde ve kişinin yön bulma duyusunu kontrol etmesinde önemli bir rol oynayan HiPOKAMPUSDUR…

Yine beynin yan tarafında yer alan Temporal Lobun derinlerinde yerleşen nöronların oluşturduğu badem şeklindeki beyin bölümü olan AMiGDALA’nın çok çok önemli olduğunu vurgulayalım…

Amigdala harap olmuş ise; maalesef korku kavramı kaybolur. Bu bölüm yaşamsal olup, ilk meydana çıkan beyindir…

Kaçayım mı? Kalayım mı? Saldırayım mı? Kızayım mı? Sorularının yanıtını Amigdala belirler…

Açlık, tokluk, cinsel içgüdü, üreme dürtüsü ile; saldırı, kaçma, korkma duyguları yine bu bölümün sorumluluğundadır...

Beynin kabuk kısmı dediğimiz yönetimsel kısmı olan KORTEKS´in kararına kalmadan, çok ani ve acele yapılan her türlü eylem ve davranışın sorumlusu yine Amigdaladır…

Laik Eğitim bozulursa maalesef Korteks’in görevi azalacak, mı?…

Amigdala olmaz ise peki ne olur? Doğal olarak  canlı ölür. Halbuki kabuk kısmı olan KORTEKS olmayınca canlı ölmez. Ama zihinsel faaliyetler maalesef yok olur…

KORTEKS beynin kıvrımlı kabuk kısmı olup, Insanlarda evrimleşmenin bir sonucu olarak gelişkin bir beyin bölümüdür…

Bu kabuklu kısım kafatasına sığamama durumu yüzünden kıvrımlı bir yapıya evrildiği düşünülmektedir…

Korteks farelerde düz, maymunlarda hafif kıvrımlaşmıştır…

Ne yapıyorsun?, 
Düşünür müsün?, 
Acele etme!,
Kafayı kullan!,
Gibi komutlar Korteks´ce belirlenir…

Korteks, yani beynin kabuklu üst kısmı;  ayarlayıcı, kontrol edici, denetleyici, düzenleyici olup, eğitim, bilinçlenme, sanatla ve bilimle uğraşma, soyut ve istatistiksel düşünme gibi kavramlarda  tam yetkilidir…

Beyin uzun sürede evrimleşmiş olup, evrimleşme süreci devam etmektedir…

Düşünme, algılama, duygulara sahip olma, değerlendirme, yorumlama gibi yetiler sadece insanlarda olmayıp, diğer hayvanlarda da çeşitli boyut, miktar ve karışımlarda vardır…

Hiçbir hayvanın daha önceden kodlanmış bir program çerçevesinde oluştuğunu düşünmemiz elbette doğru olmaz…

Gelelim konumuz olan LAİK EĞİTİM(yani tüm inançların ve inançsız olmanın, din veya dinsizlik karşısında devletin tarafsız, tepkisiz ve eşit mesafede olması) konusuna…

İnsan beyninin kabuklu kısmı olan Korteks’in üretimi olduğunu düşündüğüm Laiklik ve Laik Eğitim kavramı;  toplumların aydınlanma sürecinin en üst aşamalarından birisidir…

Türkiye'de laik eğitimin önemine sınıfsal bir açıdan  bakıldığında; toplumsal eşitlik ve adaletin sağlanmasında son derece önemli ve vazgeçilmezdir… 

Laik eğitim, farklı sosyo-ekonomik kökenlerden gelen bireylerin eşit fırsatlara erişimini sağlar. Emekçilerin ve yoksul halk kesimlerinin olmazsa olmazıdır…

Sadece bir üst yapı olmayıp,  
her türlü inançsal ideolojilerin etkisinden bağımsızdır…

Bilimsel ve evrensel değerleri geliştirip, temel bir eğitimi hedefleyerek; ezilen emekçilerin, egemen sınıfa karşı mücadelesinde çok önemli bir görev üstlenmiştir… 

Laik Eğitim adeta sağlıklı bir insanın “Mikobiyatası”gibidir. Sağlıklı mikrobiyatamız yetersiz veya azalmışsa, insan vücudu her türlü zararlı mikroplara ve hastalıklara açıktır…

Laik Eğitimi zayıflamış veya yok olmuş topluluklar da, aynı azalmış veya yetersiz sağlıklı mikrobiyatamız gibi her türlü egemenlerin sömürülerine açıktır…
Laik Eğitim aynı zamanda toplumsal devinimi  arttırır. Tüm sömürge ülkelerde egemen sınıfların amacı olan Laiklik’in  yok olması; maalesef bizde olduğu gibidir. eğitim sistemini belirli grupların çıkarlarına hizmet eder hale getirir. Bu şekilde yapılanma toplumsal eşitsizliği daha da derinleştirip, maalesefasi olup  aydınlanmayı yok edeceğini söylemek kehanet değildir…

Ülkemizde Laik Eğitim konusunda sayısız ve çok değerli saygın isimler olmasına rağmen, bunlara karşı saldırılar devam edip, giderek dozu artmaktır..

Çözüm siyasi olup, bu saldırılara neden olan siyasi anlayışı demokratik yollardan gidermektir…

Nice sağlıklı mutlu,umutlu huzurlu barış ve sevgi dolu bayramlara…

Sevgilerimle…

Dr. Mustafa Torun